Sự  phát triển nhanh chóng công nghệ thông tin hiện nay đã và thay đổi một cách sâu sắc trong nhiều lĩnh vực, trong đó sự thay đổi mà ta hay gặp trên các phương tiện truyền thông gắn với thuật ngữ “Điện Tử” như: Thư điện tử, thương mại điện tử, chính phủ điện tử v.v. Trong lĩnh vực giáo dục cũng vậy, sự tác động của công nghệ thông tin vào quá trình đào tạo cũng làm thay đổi những tập quán quen thuộc trong hoạt động của giáo viên và sinh viên trong việc dạy và học hiện nay. Việc mô phỏng các hiện tượng một cách trực quan cùng với các tính năng tương tác mang lại những hiệu quả cao hơn cho quá trình dạy và học.

Sự tác động của công nghệ thông tin vào quá trình dạy học càng thể hiện một cách sâu sắc hơn khi các thông tin khoa học được tích hợp vào sách điện tử “E–BOOK” hoặc học điện tử “E-Learning” qua các chương trình ứng dụng chuyên làm multimedia cũng như soạn bài giảng, giáo trình điện tử.

Có nhiều chương trình hỗ trợ soạn sách và bài giảng điện tử, đa số các giáo viên sử dụng Microsoft Frontpage, Powerpoint hay Dreamweaver để soạn sách hay trình diễn. Nhưng các chương trình trên chỉ thể hiện được một số kịch bản đơn giản, nhiều tính năng quan trọng trong dạy và học khó có thể thực hiện hay thực hiện rất chậm. Có thể nêu một số lãnh vực rất khó thực hiện bằng các chương trình trên như: Hiệu chỉnh các clip phim minh họa, đồng bộ hóa âm thanh với phim trình chiếu, soạn các câu trắc nghiệm có thể tự động đảo đề, tính điểm với nhiều dạng thức khác nhau để đánh giá kiểm tra, tạo các mô phỏng cho thấy hoạt động bên trong mô hình v.v. 

Một công cụ rất nổi tiếng là Macromedia Flash thực hiện rất tốt, nhưng nó không phải là cách nhanh nhất và dễ dàng nhất để mô phỏng các ứng dụng trong môi trường IT dùng cho mục đích học tập nếu người sử dụng không có kiến thức về lập trình..

Theo yêu cầu của nhiều giáo viên, sinh viên, trong năm 2009, nhà sách STK biên soạn họ sách Giáo dục trong tương lai gồm các tài liệu hướng dẫn sử dụng nhiều chương trình nổi tiếng trên thế giới hỗ trợ rất tốt trong soạn bài giảng và giáo trình điện tử của nhiều hãng khác nhau. Các chương trình này có đặc điểm chung là rất dễ sử dụng, người dùng không cần bất cứ kiến thức lập trình hay kỹ năng multimedia nào. Có thể kể tên các chương trình: Captivate, ToolBook Assistant, ToolBook Instuctor, TurboDemo, Camtasia Studio, Quiz Creator, QuizMaker, Teaching Template v.v. Mỗi chương trình đều có thế mạnh riêng, bạn đọc có thể tham khảo phần giới thiệu các chức năng của những chương trình này trong đĩa CD đi kèm với sách hay trên trang Web http://www.stkbook.com để có cái nhìn tổng quan và từ đó chọn cho mình chương trình cần phải sử dụng trước để phục vụ công việc trước mắt.

Chỉ xét chương trình Captivate, người sử dụng có khả năng tạo ra các “mô phỏng” nhanh chóng, đây là công cụ hoàn hảo dùng cho việc tạo các mô phỏng trong môi trường IT. Với các công cụ như vậy, bạn có thể ghi và điều chỉnh các sự kiện diễn ra trên màn hình máy tính. Trong khi các chương chụp màn hình khác  chỉ là ghi lại các sự kiện một cách thụ động, tức là học viên chỉ xem được những hành động gì diễn ra mà không thể tương tác với các hành động đó. Với Captivate bạn có thể tương tác với các hành động. Captivate là một chương trình đầy quyền năng của hãng Macromedia được nâng cấp từ phiên bản trước đó với tên RoboHelp với nhiều cải tiến. Khả năng tương tác của chương  trình giúp các giáo viên, những nhà phát triển Multimedia và E-Learning có các công cụ mạnh để tạo ra các nội dung giảng dạy tương tác có thể truyền trên mạng hay trong môi trường giảng dạy qua đĩa CD chạy trên máy tính.

Chương trình cho kết quả ra nhiều định dạng file khác nhau như swf, exe hay video, người dùng có thể chuyển đổi những files PowerPoint sang định dạng .swf của Flash. Có thể  khai thác chức năng capture (chụp) hình ảnh một chương trình muốn mô phỏng để tạo ra các hiệu quả như thực mà file thiết kế có dung lượng rất nhỏ so với các chương trình thu phim khác. Để tạo thêm sự hấp dẫn, chương trình hỗ trợ các hiệu ứng chuyển cảnh, hiệu ứng text, caption, âm thanh, video. . . Ngoài ra, chương trình còn tạo các đối tượng học tập nhanh và dễ dàng, học viên có thể tham gia tương tác trực tiếp tạo  hứng thú cho người học.

Các trình diễn tạo bởi Captivate chạy trên hệ điều hành Windows có thể trình diễn trên các các hệ điều hành Mac, Linux hay các thiết bị di động hỗ trợ Flash player 5.0 hay cao hơn.

Với Macromedia Captivate người dùng có thể:

·       Tạo ra các tài liệu hướng dẫn rất trực quan theo kiểu “cầm tay chỉ việc” bằng cách ghi lại mọi thao tác, kèm với những hướng dẫn bằng văn bản, âm thanh . . . giúp người xem dễ hiểu, nắm bắt phần trình bày một cách nhanh chóng.

·       Ghi lại các thao tác trên màn hình sau đó chèn vào các media như ảnh, âm thanh, phim. Cho phép thực hiện triệt để các chức năng tương tác và cho phép xuất kết quả ra nhiều định dạng chuẩn để có thể nhập vào các chương trình khác xử lý tiếp. Điểm nổi bật của chương trình là cho phép kết xuất tuân theo chuẩn SCORM/AICC sử dụng trong E-Learning cũng như nhiều lãnh vực khác mà người dùng không cần phải có kiến thức lập trình cũng như các kỹ năng đa phương tiện phức tạp nào.

·       Chương trình có những công cụ, lệnh mô phỏng mạnh với nhiều tính năng đáp ứng cho nhiều đối tượng từ nhiều ngành nghề.

·       Tạo file thiết kế có độ phân giải cao nhưng dung lượng nhỏ rất thích hợp cho việc tạo các bài giảng, các quảng cáo trên mạng

Tạo các nội dung trình bày dưới dạng diễn họa, báo cáo thuyết minh cho một sản phẩm, hướng dẫn sử dụng chương trình rất bắt mắt, rõ ràng đạt hiệu quả cao trong giảng dạy.

·       Soạn các câu trắc nghiệm với nhiều kiểu khác nhau, đây là một trong những vấn đề gây khó khăn cho các giáo viên không có kiến thức sâu về lập trình nhưng muốn ứng dụng công nghệ thông tin để biên soạn giáo trình, bài giảng điện tử hay, có sức lôi cuốn người học và đánh giá kết quả học tập. Các chuyên viên trong các hội thảo liên quan đến soạn bài giảng đều nhấn mạnh đến vai trò của kịch bản, các chương trình điện toán chỉ là công cụ giúp thể hiện kịch bản. Thật ra, các phát biểu này chỉ đúng với những người báo cáo đã từng dùng qua các chương trình (phương tiện) thành thạo nay mới thấy kịch bản là quan trọng. Trong khi đó, các giáo viên bắt đầu tiếp cận với lãnh vực này chưa tìm hiểu và làm quen với các công cụ thực hiện tất nhiên kịch bản mà họ chọn sẽ phù hợp với những gì họ biết mà thôi. Điều này dẫn đến hệ quả, nhiều bài giảng gần như đưa nguyên xi từ Word sang Powerpoint mà thôi. Không trách giáo viên được, cần trang bị cho họ song song các công cụ cũng như cách thực hiện kịch bản, để từ đó họ mới tạo kịch bản có thể thực hiện và hay. Lấy ví dụ: Hầu như giáo viên nào cũng biết các kiểm tra, đánh giá, khảo sát rất quan trọng trong dạy và học. Nhưng để có các trắc nghiệm và khảo sát đa dạng như: Chọn lựa, đúng-sai, điền khuyết v.v, có tự động tính điểm, khống chế thời gian thi, cho phép chọn lựa được câu trả lời trước, có xem được đáp án sau khi thi hay không, kết quả bài thi được lưu trong một cơ sở dữ liệu như thế nào, các câu hỏi và trả lời có cho phép tráo đổi hay không v.v. Chỉ nội các yêu cầu  trên đã đủ cho giáo viên bỏ hẳn phần kiểm tra, (trắc nghiệm) vào trong đánh giá kết quả học sinh rồi, do bản thân giáo viên không đủ khả năng lập trình thỏa mãn yêu cầu trên. Cho dù giáo viên đó được đào tạo bài bản về công nghệ thông tin cũng không thể thực hiện nhanh chương trình đáp ứng được yêu cầu trên. Nhưng nếu các giáo viên đó biết rằng: Hiện có hàng chục, hàng trăm chương trình giúp giáo viên soạn bài trắc nghiệm mà không cần có kiến thức lập trình và việc học mỗi chương trình này chỉ mất 1 buổi hay 1 ngày  thì chắc chắn các giáo viên sẽ đầu tư và trong kịch bản chắc chắc sẽ có phần đánh giá kiểm tra bằng trắc nghiệm. Với Captivate, các giáo viên có các công cụ hỗ trợ soạn các bài  trắc nghiệm trong dạy và học. Bạn có thể tạo 6 loại câu hỏi trắc nghiệm khác nhau trong Captivate bao gồm:

·            Multiple choice

·            True/False

·            Fill in the blank

·            Short answer

·            Matching

·            Likert.

Trừ Likert là câu hỏi dạng khảo sát, các câu hỏi trắc nghiệm đều cho phép báo cáo điểm số của câu hỏi, thiết lập giới hạn thời lượng trả lời câu hỏi của người sử dụng. Về mặt kỹ thuật có thể cách soạn các câu trắc nghiệm tính điểm và thời gian thực hiện trong Captivate không mạnh va nhanh hơn các chương trình chuyên dùng như Quiz Creator hay Quizmaker nhưng người dùng có thể khai thác toàn bộ các chức năng của Captivate để tạo những giao diện theo ý riêng trong khi Quiz Creator hay Quizmaker chỉ là một chương trình chuyên dùng tạo trắc nghiệm mà thôi.

Với 6 loại câu hỏi thực hiện trong Captivate hầu như đáp ứng cho các các giáo viên dạy nhiều môn học khác nhau.

Có thể tóm tắt các đặc điểm của các loại trắc nghiệm như sau:

1.  Multiple choice: Tạo ra slide chứa câu hỏi có nhiều lựa chọn. Người sử dụng phải trả lời bằng cách, chọn một hay nhiều câu trả lời đúng trong danh sách.

2.  True/False: Tạo slide dạng câu hỏi với câu trả lời True (đúng) hay False (sai). Lựa chọn này cho phép tạo câu hỏi buộc người sử dụng phải xác định hoặc đúng hoặc sai.

3.  Fill in the blank: Tạo ra câu hỏi buộc người sử dụng phải trả lời bằng cách chọn những tùy chọn văn bản khác nhau để điền vào khoảng trống trong câu.

4.  Short answer: Tạo slide dạng câu hỏi có câu trả lời ngắn. Nhấp tùy chọn này để tạo câu hỏi buộc người sử dụng phải trả lời bằng một từ hay cụm từ ngắn gọn nhất.

5.  Matching: Tạo slide dạng câu hỏi kết hợp với câu trả lời. Khi lựa chọn loại câu hỏi này, tạo câu hỏi yêu cầu người sử dụng phải kết nối câu hỏi đúng với câu trả lời (hoặc hai câu có ý nghĩa giống hay tương tự nhau).

6.  Likert:  Đây là những câu khảo sát vì vậy các câu này không được tính điểm. Chức năng Likert tạo ra câu hỏi yêu cầu người sử dụng chỉ định mức đồng ý đối với một câu thông tin. Ví dụ: Với câu hỏi "Chương trình Macromedia Captivate rất tiện ích và dễ sử dụng” và nếu người sử dụng đánh giá nó sẽ có các mức đi từ: Không đồng ý, trung lập, chỉ đồng ý một ít hay đồng ý hoàn toàn. Không thể gán lượng giá trị hay tạo nhánh câu trả lời đúng hay sai. Tuy nhiên, người thiết kế có thể quyết định điều gì xảy ra tiếp theo sau khi người sử dụng hoàn tất câu hỏi như: Tiếp tục tới slide kế, mở phim khác, hay hiển thị một địa chỉ URL… ).

Chức năng của Captivate còn nhiều, bạn sẽ nắm rõ khả năng của chương trình khi thực hiện các bài tập ở trong những chương kế tiếp. Phần trình bày sau giới thiệu sơ lược tới bạn đọc khái niệm một số thuật ngữ như Ebook, giáo trình điện tử v.v để từ đó bạn đọc có cơ sở vận dụng Captivate trong biên soạn.

Như tựa đề sách “Dạy học trực tuyến và soạn sách điện tử với Macromedia Captivate”, trước khi thực hành với Captivate chúng ta nên tìm hiểu  thuật ngữ sách điện tử và giáo trình điện tử, hai thuật ngữ này phải được hiểu như thế nào để từ đó vận dụng có hiệu quả vào quá trình dạy học. Riêng dạy học trực tuyến chưa trình bày ở đây.

Trong tập 1 chỉ mới sử dụng kết quả từ Captivate xuất sang dạng chuẩn SCOM tương thích với môi trường dạy và học trực tuyến. Các bạn có thể tham khảo tài liêu hướng dẫn sử dụng Toolbook Instuctor cũng như các bài viết trên đĩa CD-ROM đi kèm với sách để hiểu rõ hơn việc dạy học trực tuyến.

Chúng ta đã biết, ứng với mỗi phương pháp và phương tiện  dạy học cụ thể thì mối quan hệ của hoạt động dạy và hoạt động học cần phải có sự thay đổi nhất định. Như vậy, khi đề cập đến “sách điện tử” chỉ đơn thuần mang ý nghĩa về mặt tiện ích cao trong việc cung cấp thông tin đến cho người dùng một cách nhanh chóng, chi tiết, sinh động, rõ ràng, nhờ ứng dụng đa phương tiện vào việc chuyển tải nội dung. Còn khi đề cập đến giáo trình điện tử thì phải xét đến các tiêu chí của một giáo trình và nó có thể hiện các chức năng của một giáo trình, như theo đúng chương trình môn học, xác định mục tiêu, chức năng thông tin, chức năng hướng dẫn, cũng cố, kiểm tra đánh giá với sự hỗ trợ của kỹ thuật đa phương tiện.

Với quan điểm trên ta có thể tóm lược các chức năng cơ bản của sách của “sách điện tử” như sau :

II. CÁC CHỨC NĂNG CƠ BẢN CỦA SÁCH ĐIỆN TỬ (E-BOOK).

·  Chức năng của sách điện tử giống như tài lệu tham khảo nhưng nhờ kết hợp với các kỹ thuật đa phương tiện nhằm cung cấp một khối lượng thông tin lớn, mở rộng một cách sinh động hướng tới thực tiễn

·  Giáo trình điện tử thực hiện chức năng giống như một giáo trình, cung cấp những thông tin kiến thức cơ bản, phù hợp với chương trình môn học, chức năng hướng dẫn, kiểm tra để nhắm đến mục tiêu xác định. Hiện nay việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình đào tạo phát triển mạnh, ở Nhật một số công ty điện tử đã cho ra đời chiếc cặp điện tử như là một máy tính xách tay cho từng cấp học, trong đó với dung lượng bộ nhớ đủ cho việc sử dụng các chương trình và các nội dung của các môn học cho từng cấp học.

·  Như vậy, ở một khía cạnh khác chúng ta hiểu giáo trình điện tử như là phần kỹ thuật của “Dạy học chương trình hóa” trong đó mỗi thành phần của giáo trinh điện tử như là một khung thành phần mang tính đơn trị và xác định đến từng mục tiêu nhất định, nếu như người học thực hiện đúng theo các hướng dẫn của chương trình.

Với một sách điện tử được biên soạn tốt sẽ giúp cho học sinh học tập, nghiên cứu, một cách dễ dàng và tăng cường khả năng hứng thú, đào sâu các lĩnh vực kỹ thuật, góp phần vào công tác hướng nghiệp cho học sinh ở bậc học phổ thong.

Qua phân tích các khía cạnh của giáo trình điện tử, hay sách điện tử, chúng ta thấy rõ đặc trưng của việc học mang tính chất tự học, tự nghiên cứu. Chính vì vậy, hoạt động dạy cũng mang tính chất là hoạt động, tổ chức quá trình tự nhận thức của sinh viên như là kiểm tra và đôn đốc tiến độ học tập chung của từng nội dung chuyên môn của từng môn học cụ thể được lập trình hoá hoạt động học tập của sinh viên.

Trong điều kiện dạy học đối với sách điện tử hiện nay thì sự tương tác giữa nội dung với chương trình, giữa chương trình với hệ thống mạng và đặc biệt là dung lượng của các đĩa CD-ROM và DVD đủ lưu trữ nội dung của một môn học với nhiều hoạt động khác nhau như:

·  Cung cấp thông tin kiến thức một cách đa chiều, đa phương tiện và siêu liên kết với các yếu tố, các sự kiện và kể cả các trang WEB khác.

·  Tạo các tương tác giữa người học với chương trình bằng nhiều tùy chọn đa dạng, phong phú.

·  Cung cấp các bài luyện tập, vận dụng với nhiều mức độ khác nhau.

·  Tạo mối liên kết nghịch bên trong của mỗi sinh viên và mỗi sinh viên có thể dễ dàng tự đánh giá sức học của bản thân.

III. ƯU NHƯỢC ĐIỂM CỦA SỬ DỤNG SÁCH ĐIỆN TỬ VÀ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY VÀ HỌC:

Ưu điểm:

·  E-Book cung cấp lượng thông tin rất lớn, có tính hệ thống; rất linh hoạt trong việc thể hiện tính tổng quan hay cụ thể tùy theo tình huống.

·  Các sự kiện, khái niệm được trình bày dưới nhiều góc độ, nhiều hình thức làm cho ngườI học lĩnh hộI kiến thức vững chắc và nhớ lâu.

·  Thông tin được lưu trữ khoa học, sửa chữa, cập nhập dễ dàng, nhanh chóng nhờ sự liên kết với các thành phần multimedia khác nhau một cách linh hoạt.

·  Người học không chỉ nắm kiến thức qua văn bản mà còn qua âm thanh, hình ảnh tĩnh, động; dễ tiếp thu, gây hứng thú và sự chú ý cho người học.

·  Người học như sống trong thế giới thông tin cực kỳ rộng lớn, đa dạng, phong phú và được tiếp thu thông tin qua nhiều kênh.

·  Tích cực hoá hoạt động của người học, cá nhân hoá quá trình học, học trên cơ sở cầu đa dạng chứ không trên cơ sở cung.

·  Máy tính thành công cụ sư phạm giảng dạy. Giảm thời gian viết, vẽ cho giáo viên và tạo điều kiện để giáo viên tăng cường vai trò tổ chức, dẫn dắt, nắm bắt quá trình dạy và học. Gia tăng việc áp dụng sư phạm phân hoá, thực hiện liên môn, liên ngành về nội dung.

Ø Với thầy: Chuẩn bị một lần cho nhiều lần sau, năm sau. Sửa đổi, nâng cấp dễ dàng, nhanh chóng.

Ø Với học sinh: Tăng cường tính năng động, tích cực, phát triển năng lực tư duy, đào sâu suy nghĩ và điều quan trọng hơn là nhiều học sinh được tiếp cận bài giảng với chất lượng cao của các nhà sư phạm và chuyên môn giỏi. Việc học không  phụ thuộc vào tâm lý, cá tính của người dạy.

Ø Với nhà trường:

Có thể giảng bài cho lớp đông sinh viên, tận dụng khai thác các phương tiện dạy học hiện đại. Giảm thời gian học trên lớp, tăng cường tự học có hướng dẫn, phát huy tính năng đông,sáng tạo trong sinh viên.

Nhược điểm:

·  Sinh viên vẫn là người tiếp nhận thông tin thụ động ngoại trừ việc sử dụng Internet và các phần mềm chất lượng cao.

·  Phương tiện kĩ thuật rút ngắn thời gian giảng dạy làm cho sinh viên không đủ thời gian tiếp thu thông tin nhất là các khái niệm mới, các suy luận phức tạp.

·  Các môn học hiện nay thường trừu tượng, lý luận phức tạp, lượng kiến thức quá lớn; một số môn quá đặc thù, thường khó áp dụng công nghệ thông tin.

·  Thiếu sự giao tiếp thầy – trò, trò – trò nên việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy và học sẽ giảm thiểu tác dụng giáo dục về xúc cảm, thẩm mỹ, tư tưởng, đạo đức, và vì vậy rất khó đảm bảo tính giáo dục Đức – Trí – Thể – Mỹ.

IV.  HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA SÁCH ĐIỆN TỬ

Với hoạt động dạy học hiện nay theo xu thế mới, thì giáo trình điện tử cũng chỉ mang tính hỗ trợ cho quá trình dạy học, chứ không thể hòan toàn là quá trình tự học đơn thuần của sinh viên. Dạy học với giáo trình điện tử là “Hình thức tổ chức dạy tự học có hướng dẫn”, yếu tố cơ bản của giáo trình điện tử sẽ giúp cho giáo viên đổi mới nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học một cách phong phú, hiệu quả và tăng cường tính tích cực, năng động và sáng tạo của sinh viên ở khía cạnh quan trọng là dạy cách học, cách tự nghiên cứu và đào sâu của người học.

Dù cho chương trình có được xây dựng công phu và linh hoạt cách mấy chăng nữa, và các phương tiện tương tác thông minh và đa dạng đến đâu thì vai trò tổ chức quá trình nhận thức của người thầy vẫn giữ một vai trò vô cùng quan trọng trong việc hướng hoạt động nhận thức cho người học.

Nhằm giúp cho việc phát huy hoạt động sư phạm của quá trình dạy học với giáo trình điện tử, một trong những nền tảng then chốt là phải có một kịch bản của quá trình lĩnh hội phù hợp với các qui luật nhận thức, do đó việc vận dụng quan điểm hệ thống trong thiết kế kịch bản của nội dung dạy học là quan trọng, tuy nhiên cần phải có sự kết hợp với sự hỗ trợ của kỹ thuật một cách phù hợp với quan điểm hệ thống qua đó nâng tầm của hoạt động nhận thức ở mức độ cao hơn. Chính vì vậy phải có sự phối hợp hài hoà giữa người Thầy giáo với Nhà kỹ thuật nhằm phát triển về công nghệ dạy học, cần thiết lập một dạng đề cương điện tử nhằm trợ giúp cho quá trình biên soạn bài giảng điện tử của giáo viên được dễ dàng thuận lợi hơn.

Một số điểm cần lưu ý khi thực hành theo sách:

·  Tới thời điểm này, có 4 phiên bản Captivate, về mặt kỹ thuật, không có sự khác biệt nhiều về giao diện làm việc. Tốt nhất các bạn dùng các phiên bản Captivate 1.0 hay 2.0 để có giao diện giống như trong sách. Phiên bản phổ biến nhất hiện nay là 3.0. phiên bản mới nhất hiện nay là 4.0 chủ yếu là bản Demo. Tùy theo cấu hình của máy bạn dùng mà chọn phiên bản thích ứng. Nếu máy tính dùng Windows Vista và sử dụng các phiên bản Captivate mới nhất, trong khi cấu hình máy thấp sẽ dễ bị trục trặc khi tạo các đoạn phim mô phỏng.

·  Các dữ liệu trình bày trong sách (phim) chỉ nhằm mục đích minh họa, bạn đọc có thể dùng các đoạn phim tự tạo. Để dễ dàng trong thực hành bạn có thể dùng chương trình Xara 3D, XaraWebstyle, Swish hay Cool 3D để khai thác các chương trình này như là các công cụ hỗ trợ soạn sách điện tử đẹp và bắt mắt hơn. Các bạn cần tìm hiểu chiương trình Xara chuyên dùng tạo các tiêu đề rất đẹp sau đó xuất thành những đoạn phim để sử dụng như là dữ liệu thực hành trong chuyên đề này. Bạn đọc nên tham khảo phần cài đặt cũng như tài liệu hướng dẫn sử dụng Xara 3D và Cool 3D, Swish v.v trình bày rất chi tiết trên đĩa CD đi kèm với sách trước khi thực hành Captivate. 

Với các giáo viên quan tâm đến việc soạn trắc nghiệm tính điểm cần lưu ý một số vấn đề sau.

Ø Chương trình có dễ cài đặt và giao diện làm việc của chương trình có trực quan dễ sử dụng không? Chương trình chạy được trên máy đơn hay trên mạng? Chạy được trên trình duyệt Web nào, có hỗ trợ chạy trên nhiều chương trình duyệt Web khác nhau?

Ø Có hỗ trợ nhiều kiểu làm trắc nghiệm hay không (đúng-sai, điền khuyết, nhiều chọn lựa, ghép đôi . . . ), có hỗ trợ việc trắc nghiệm dạng khảo sát đánh giá? Có hỗ trợ cho nhiều kiểu font chữ, cũng như ngôn ngữ khác? Nhập được các công thức toán học?

Ø Phương thức nhập câu hỏi như thế nào? Nhập trực tiếp từng câu hỏi vào chương trình, nhập toàn bộ câu hỏi thông quả bảng tính Excel  hay Word làm cơ sở dữ liệu sau đó tự động chuyển cơ sở dữ liệu này thành câu hỏi cho từng câu, hay kết hợp cả hai phương pháp nhập.

Ø Có cho phép chèn hình ảnh, phim, âm thanh cũng như các định dạng media khác vào bộ đề thi hay không.

Ø Kết xuất đề trắc nghiệm cho ra dưới định dạng nào, có cho phép xuất ra các dạng chuẩn tương thích với việc học E-Learning? (Word, Flash, Html, Powerpoint, LMS v.v).

Ø Bài kết quả thi có lưu thành cơ sở dữ liệu hay gửi mail bài làm về người quản trị? Có cho phép in bộ đề thi cũng như đáp án người thi? Có cho phép giáo viên đặt riêng điểm đáp án từng câu và tự động tính điểm?

Ø Có cho phép tự động thống kê được kết quả thi của nhiều người để từ đó đưa ra giải pháp, hiệu chỉnh, biên soạn đề trắc nghiệm hợp lý hơn.

Ø Có thông tin phản hồi tới người thi cho mỗi câu hay cho bộ đề? Có khả năng tráo đổi đáp án cho từng câu cũng như tự động xáo trộn hay hiệu chỉnh riêng thứ tự câu hỏi?

Ø Người thi có được phép chọn câu nào làm trước, câu nào làm sau hay phải thi theo thứ tự câu hỏi đã đặt ra. Có quy định được số câu hỏi lấy ra ngẫu nhiên trong trong bộ đề thi? Có cho phép thiết đặt và hiển thị được thời gian thi? Chương trình sẽ tự động khoá không cho thi sau một thời gian định sẵn.

Tuy Captivate có công cụ soạn trắc nghiệm nhưng chỉ đáp ứng 1 phần trong tiêu chí, không mạnh bằng các chương trình chuyên dùng khác như Quiz Creator, QuizMaker v.v Đây là những chương trình chuyên dùng soạn trắc nghiệm có nhiều tính năng, rất dễ sử dụng sẽ được biên soạn trong những chuyên đề riêng.

Ø Các bạn cần cài đặt font Unicode trong trình duyệt Internet xem nội dung và chương trình Flash Player (trong thư mục CHUONG TRINH) để hiển thị giao diện.

Ø Với các file phim tự học trong đĩa có dạng .AVI, .MOV và .swf, bạn cần cài đặt chương trình Windows Media Player và Flash Player để xem nội dung file. Nhớ cài đặt K-Lite Mega Codec để xem được nhiều định dạng phim khác có trên đĩa. (Chú ý: Các clip phim minh họa không có âm thanh để giảm dung lượng) giúp bạn có nhiều thông tin trên đĩa CD hơn.

·  Mặc dầu kết quả do Captivate mang lại giúp học viên tiếp thu và hiểu bài nhanh hơn nhưng những ứng dụng này chỉ tập trung vào nội dung cho các lĩnh vực tin học và điện tử, khó áp dụng cho các ngành kỹ thuật khác trừ chức năng tạo trắc nghiệm.

·  Bạn đọc nên khai thác chức năng rất mạnh của Toolbook trong soạn sách điện tử kết hợp với việc nhập các kết quả thực hiện từ Captivate và nhiều chương trình khác nữa sẽ cho một sản phẩm hoàn chỉnh.

·  Do có nhiều bạn đọc quan tâm lãnh vực này, các tác giả sẽ không trả lời các câu hỏi dưới dạng tin nhắn mà chỉ trả lời qua mail hay điện thoại.

Nội dung sách

Chuyên đề gồm 14 chương, được trình bày dưới dạng các bài tập thực hành hướng dẫn theo kiểu “cầm tay chỉ việc” rất chi tiết, với các hướng dẫn từng bước, được minh họa bằng các hình ảnh được chụp trực tiếp từ máy tính giúp bạn dễ theo dõi khi thực hành.

·          CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CAPTIVATE

·          CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CAPTIVATE

·          CHƯƠNG 3: TẠO PHIM (MOVIES)

·          CHƯƠNG 4: TẠO ĐOẠN CHÚ THÍCH

·          CHƯƠNG 5:   CHÈN AUDIO

·          CHƯƠNG 6: CHÈN ẢNH VÀ TẠO CHUYỂN ĐỘNG

·          CHƯƠNG 7: CHÈN HỘP KIỂM VÀ NÚT LỆNH

·          CHƯƠNG 8: CHỈNH SỬA CÁC ĐỘNG THÁI TRỎ CHUỘT

·          CHƯƠNG 9: HIỆU CHỈNH THỜI GIAN

·          CHƯƠNG 10: CHỈNH SỬA SLIDE

·          CHƯƠNG 11: CHÈN ĐỐI TƯỢNG

·          CHƯƠNG 12: CHỈNH SỬA PHIM

·          CHƯƠNG 13: TẠO MENU PHIM CAPTIVATE

·          CHƯƠNG 14: KẾT HỢP CAPTIVATE VỚI CÁC CHƯƠNG TRÌNH KHÁC

Người dùng thực hành tới đâu tiếp thu tới đó, với mỗi bài tập, các bạn sẽ củng cố thêm ý tưởng, kinh nghiệm để từ đó tự mình thực hiện các bài giảng sinh động hơn với sự trợ giúp của Captivate.

Hy vọng các bạn sẽ nhanh chóng khai thác có hiệu quả chương trình Macromedia trong công việc của mình. Do sách được trình bày với nhiều đối tượng khác nhau với tiêu chí xem tới đâu thực hành tới đó, các tác giả hy vọng chuyên đề này sẽ góp phần vào sự phát triển và đổi mới việc dạy và học. Với các bạn  muốn tìm hiểu sâu hơn về lý thuyết liên quan đến các vấn đề như: Phương pháp giảng dạy, phương tiện giảng dạy, thiết kế bài giảng, kiểm tra đánh giá v.v cũng như các đóng góp để các lần xuất bản sau hoàn thiện hơn xin gửi về địa chỉ sau:

TS Phan Long

309/75 Võ Văn Ngân Quận Thủ Đức-TP Hồ Chí Minh

Mail: phanlong1955@yahoo.com

Hay

KS Phạm Quang Huy

742 Điện Biên Phủ Quận 10-TP Hồ Chí Minh

Mail: stkbook@yahoo.com.vn